| |
| Wie
is Naaba Yambaga? |
Naaba
Yambaga betekent ‘dorpschef Yambaga’.
Voluit heet onze hoofdpersoon Yambaga Ouédraogo.
Hij is in 1817 in het dorp Ouomsom in het huidige
Burkina Faso (West-Afrika) geboren en rond 1840 als
dorpschef, bijnaam 'De Panter' geïnstalleerd.
Niet voor lang. Rondtrekkende bendes hadden het voorzien op jonge,
sterke mannen en ontvoerden Yambaga om hem vervolgens
via de slavenmarkt in Kumasi (Ghana)
te koop aan te bieden. In die periode is de Nederlandse overheid druk
doende om aan de ‘Goudkust’ (de kust van Ghana)
recruten voor het Koninklijk Nederlands Indisch Leger (KNIL)
te werven. Yambaga Ouédraogo wordt verkocht
aan het KNIL en krijgt de Nederlandse naam ‘Molemans’
toebedeeld.
Om welke geschiedenis gaat het hier?
In de loop van de 19e eeuw werft Nederland ruim 3000 soldaten voor
het KNIL aan de westkust van Afrika. Het leger in Nederlands
Indië heeft te kampen met een tekort aan vrijwilligers
en bezit nog enkele handelsposten aan de Goudkust, het huidige
Ghana. Met de koning van het Ashanti-rijk
in Ghana sluit Nederland een verdrag om recruten te leveren. Krijgsgevangenen
en slaven kunnen hun vrijheid kopen met een voorschot op hun soldij.
Vanuit de Ghanese kustplaats Elmina worden de Afrikaanse
soldaten naar Batavia op Java verscheept.
In feite gaat het hier om verkapte slavernij. De slavernij was inmiddels
afgeschaft en om te voorkomen dat de Engelsen en
Fransen achter de wervingspraktijken van de Nederlanders
zouden komen, worden er officiële documenten opgesteld waaruit
de vrije status van de recruten moet blijken. Daarnaast veranderen
de Nederlanders de meeste Afrikaanse namen in klinkende Hollandse
namen zoals Land, Recht,
Klink, Boom, Wit,
Hek en...Molemans.
Hoe vergaat het de afrikaanse soldaten
in Nederlands Indië?
Tijdens hun langdurige diensttijd in Nederlands Indië
overlijden de meeste Afrikaanse soldaten. Enkele honderden keren terug
naar hun geboorteplaats in Afrika. Het overige deel
trouwt inheemse vrouwen en sticht families. Op Java
ontstaan Indo-Afrikaanse gemeenschappen van belanda
hitam (‘zwarte Hollanders’), de bijnaam van de
Afrikaanse soldaten op Java. Na de onafhankelijkheid van Indonesië
in 1949 trekken de nazaten van de belanda hitam naar Nederland. Daar
worden de Afrikaanse ‘roots’ opnieuw ontdekt. Sinds 1981
komen de Indo-Afrikaanse nazaten regelmatig bijeen op reünies.
|
 |
|
 |
 |
Hoe
vergaat het de soldaat Molemans?
Yambaga Ouédraogo is in de koloniale
samenleving opgegaan met een nieuwe identiteit die hij van
het KNIL heeft gekregen: als ‘Jacobus Molemans’
dient hij 21 jaar onder de wapenen en vestigt zich na afloop in de
garnizoensstad Poerworedjo op midden-Java.
Samen met zijn inheemse vrouw Mina krijgt hij een zoon, Jan Molemans,
die als militair in de voetsporen van zijn vader treedt. De ‘vierde
en vijfde generatie’ Molemans woont in Nederland en
ontdekte in 2003 het ware verhaal van de afstamming. Ter nagedachtenis
aan de stamvader van de familie is de Stichting Naaba Yambaga
opgericht op 25 augustus 2004. |
 |
|
|